Census 2027 Phase 2 Training Schedule Gujarat | વસ્તી ગણતરી બીજા તબક્કાની તાલીમનું આયોજન જાહેર

ભારતની આગામી વસ્તી ગણતરી Census 2027 અંતર્ગત ગુજરાત રાજ્યમાં બીજા તબક્કાની કામગીરી એટલે કે Population Enumeration (PE) – વસ્તી ગણતરી માટે તાલીમના આયોજન અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ પરિપત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. Census 2027 Phase 2 Training Gujarat

ભારત સરકારના ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત Directorate of Census Operations, Gujarat, Daman & Diu, Dadra & Nagar Haveli દ્વારા તા. 02 નવેમ્બર 2026ના રોજ આ અંગે સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.

આ પરિપત્રમાં જિલ્લા અને તાલુકા કક્ષાના અધિકારીઓથી લઈને Master Trainers (MTs), Field Trainers (FTs), Enumerators અને Supervisors સુધીના તમામ તાલીમાર્થીઓ માટેનું Training Schedule, Training Duration, Batch Size, PE Mobile App Training અને Monitoring System અંગેની વિગતો આપવામાં આવી છે.

જે અધિકારીઓ, કર્મચારીઓ અને શિક્ષકોને Census 2027ની કામગીરીમાં જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે તેમના માટે આ પરિપત્ર ખૂબ જ ઉપયોગી છે.

1. Census 2027 Phase 2 એટલે શું?

ભારતની વસ્તી ગણતરી-2027 અંતર્ગત કામગીરીને વિવિધ તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવી છે. પ્રથમ તબક્કામાં HLO (House Listing and Housing Census) એટલે કે ઘરગથ્થુ અને મકાનોની ગણતરીની કામગીરી કરવામાં આવે છે.

પ્રથમ તબક્કાની તાલીમ પૂર્ણ થયા બાદ હવે બીજા તબક્કા એટલે કે Population Enumeration (PE) માટેની તાલીમની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.

આ તબક્કામાં દરેક વ્યક્તિ અંગે વસ્તી વિષયક, સામાજિક-સાંસ્કૃતિક, આર્થિક તથા અન્ય લાક્ષણિકતાઓ સંબંધિત વિગતવાર માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવશે.

આ માહિતીની ચોકસાઈ, સંપૂર્ણતા અને વિશ્વસનીયતા જળવાઈ રહે તે માટે તાલીમની ગુણવત્તા ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

2. બીજા તબક્કાની તાલીમનું આયોજન અને Training Schedule

પરિપત્ર મુજબ અલગ-અલગ કક્ષાના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ માટે તાલીમનો સમયગાળો અને સૂચિત સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.

નોંધ: ઉપરોક્ત સમયમર્યાદા પરિપત્રમાં દર્શાવેલી સૂચિત સમયમર્યાદા છે. સંબંધિત અધિકારીઓ દ્વારા સ્થાનિક આયોજન મુજબ તાલીમની ચોક્કસ તારીખ અને સ્થળની જાણ કરવામાં આવશે.

3. Master Trainers (MTs) માટે તાલીમ

Census 2027ના બીજા તબક્કામાં Master Trainersની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.

• Master Trainers માટે કુલ 4 દિવસની તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
• તાલીમનો સૂચિત સમયગાળો 27 ઓક્ટોબર 2026 થી 05 નવેમ્બર 2026 છે.
• સામાન્ય રીતે એક Batchમાં 30 થી 35 તાલીમાર્થીઓ રહેશે.
• એક Batchમાં મહત્તમ 40 તાલીમાર્થીઓ રાખી શકાશે.

Master Trainers દ્વારા આગળની તાલીમ પ્રક્રિયામાં Field Trainersને માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.

4. Field Trainers (FTs) માટે તાલીમ

Field Trainers માટે 3 દિવસની તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.

• તાલીમનો સૂચિત સમયગાળો ડિસેમ્બર 2026ના પ્રથમ અને બીજા સપ્તાહમાં રહેશે.
• દરેક Batchમાં સામાન્ય રીતે 30 થી 35 તાલીમાર્થીઓ રહેશે.
• તાલીમાર્થીઓની મહત્તમ સંખ્યા 40 રહેશે.

Field Trainers દ્વારા Enumerator અને Supervisor કક્ષાની તાલીમમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવવામાં આવશે.

5. Enumerators અને Supervisors માટે તાલીમ

વસ્તી ગણતરીની વાસ્તવિક કામગીરીમાં સીધી રીતે જોડાનાર Enumerators અને Supervisors માટે 3 દિવસની તાલીમ નક્કી કરવામાં આવી છે.

• Training Duration: 3 Days
• Training Period: 21 December 2026 થી 15 January 2027
• Batch Size: સામાન્ય રીતે 40 થી 45 તાલીમાર્થીઓ.
• Maximum Batch Size: 50 તાલીમાર્થીઓ.

નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતાં વધારે તાલીમાર્થીઓ હોય તો વધારાની Batch બનાવવાની રહેશે. બિનજરૂરી રીતે નાની Batch બનાવવાનું ટાળવાનું રહેશે.

6. PE Mobile App અને Self-Enumeration (SE) Training

આ વખતે Census 2027ની કામગીરીમાં Digital Technologyનો ઉપયોગ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે. ખાસ કરીને PE Mobile App Training અને Self-Enumeration (SE) સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

PE Mobile App Training

તમામ Enumerators અને Supervisors માટે PE Mobile Appનું Practical Training ફરજિયાત રહેશે.

તાલીમ પૂર્ણ થયા બાદ દરેક તાલીમાર્થીને Appના ઉપયોગથી પરિચિત છે તેની ખાતરી Field Trainersએ કરવાની રહેશે.

Self-Enumeration Validation

Self-Enumeration (SE) Validation પ્રક્રિયા દરમિયાન PE Mobile App મારફતે SE Data મેળવવા, જરૂરી ફેરફાર કરવા અને તેને સ્વીકારવાની પ્રક્રિયા અંગે તાલીમ આપવામાં આવશે.

આથી તાલીમાર્થીઓને Mobile Applicationની વ્યવહારુ સમજ મળે અને વાસ્તવિક કામગીરી દરમિયાન મુશ્કેલી ન પડે તે હેતુથી Practical Trainingને મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે.

7. Training Centre માટે જરૂરી સુવિધાઓ

તાલીમનું આયોજન કરતી વખતે Training Centre ખાતે નીચે મુજબની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોવી જરૂરી છે.

• તાલીમાર્થીઓ માટે પૂરતી બેઠક વ્યવસ્થા.
• Projector અથવા Audio-Visual સુવિધા.
• PE Mobile App માટે યોગ્ય Internet Connectivity.
• અલગ શૌચાલયની સુવિધા.
• Training Video ચલાવવાની વ્યવસ્થા.
• તાલીમ માટે જરૂરી Infrastructure.

ખાસ નોંધનીય બાબત એ છે કે તાલીમ માટે ભોજન/નાસ્તાની વ્યવસ્થા (Food/Refreshment) કરવાનો ઉપયોગ કરવાનો નથી.

પસંદ કરેલા Training Centreની વિગતો Batch આયોજન કરતી વખતે CMMS Portalમાં દાખલ કરવાની રહેશે.

8. Refresher Training અને Doubt Resolution

ક્ષેત્રીય કામગીરી શરૂ થયાના આધારે 4 થી 5 દિવસ બાદ દરેક જિલ્લામાં Supervisors માટે Online Refresher Sessionનું આયોજન કરવામાં આવશે.

આ Session દરમિયાન વાસ્તવિક Field Work દરમિયાન ઊભી થયેલી શંકાઓ, મુશ્કેલીઓ અને પ્રશ્નોના નિરાકરણ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે.

આ પ્રકારની Refresher Trainingથી કામગીરીમાં એકરૂપતા અને ચોકસાઈ જાળવવામાં મદદ મળશે.

9. CMMS Portal અને Training Dashboard દ્વારા Monitoring

તાલીમની સમગ્ર પ્રક્રિયાનું Monitoring CMMS Portalના Training Dashboard મારફતે Real-Time કરવામાં આવશે.

આ Dashboardમાં નીચેની વિગતોનો સમાવેશ થશે.

• તાલીમાર્થીઓની હાજરી (Attendance).
• Batch પૂર્ણતાની વિગતો.
• Training Scheduleનું પાલન.
• તાલીમની કામગીરીનું Monitoring.

મુખ્ય જનગણના અધિકારી (Principal Census Officer – PCO) પોતાના અધિકારક્ષેત્રમાં તાલીમની ગુણવત્તા અને આયોજન માટે સીધી જવાબદારી ધરાવશે.

PCOની મુખ્ય જવાબદારીઓ

1. તાલીમદાતાઓ અને તાલીમાર્થીઓની સમયસર પસંદગી તથા તેમની નિમણૂક કરવી.
2. નિર્ધારિત સમયપત્રક મુજબ તમામ તાલીમ પૂર્ણ કરવી.
3. નિર્ધારિત Batch Size અને તાલીમ ધોરણોનું કડક પાલન કરવું.
4. તાલીમ સ્થળે જરૂરી Infrastructure અને Internet Connectivity સુનિશ્ચિત કરવી.
5. PE Mobile Appનું ફરજિયાત Practical Training સુનિશ્ચિત કરવું.
6. CMMS દ્વારા તાલીમની અસરકારક દેખરેખ રાખવી.
7. Field કામગીરી દરમિયાન Refresher Training અને Doubt Resolution Sessionનું આયોજન કરવું.
8. તાલીમ દરમિયાન જણાતી ખામીઓ અંગે તાત્કાલિક સુધારાત્મક કાર્યવાહી કરવી.
9. તાલીમ બાદ Enumerators અને Supervisorsની બદલી (Turnover)ની સમસ્યા ન થાય તેની કાળજી રાખવી.

10. Census 2027 Training માટે Official Circular PDF Download

વસ્તી ગણતરી-2027ના બીજા તબક્કાની તાલીમના આયોજન અંગેનો સંપૂર્ણ સત્તાવાર પરિપત્ર નીચેની લિંક પરથી Download કરી શકાય છે.

11. મહત્ત્વપૂર્ણ સૂચના

Census 2027ની બીજા તબક્કાની તાલીમ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થાય તે માટે સંબંધિત તમામ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓએ પરિપત્રમાં આપવામાં આવેલી સૂચનાઓનું પાલન કરવાનું રહેશે.

તાલીમનું સમયસર આયોજન, યોગ્ય Batch Management, PE Mobile Appનું Practical Training અને CMMS Portal પર Real-Time Monitoring દ્વારા વસ્તી ગણતરીની કામગીરી વધુ ચોકસાઈપૂર્વક અને સુવ્યવસ્થિત રીતે પૂર્ણ કરી શકાશે.

તમામ સંબંધિત અધિકારીઓ અને તાલીમાર્થીઓએ સત્તાવાર પરિપત્રનો અભ્યાસ કરી પોતાની જવાબદારી મુજબ તૈયારી શરૂ કરવી.

---

Frequently Asked Questions (FAQs)

1. Census 2027 Phase 2 એટલે કયો તબક્કો?

Census 2027નો બીજો તબક્કો Population Enumeration (PE) એટલે કે વસ્તી ગણતરીનો તબક્કો છે.

2. Master Trainers માટે કેટલા દિવસની તાલીમ રહેશે?

Master Trainers (MTs) માટે 4 દિવસની તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.

3. Field Trainers માટે કેટલા દિવસની તાલીમ રહેશે?

Field Trainers (FTs) માટે 3 દિવસની તાલીમ રહેશે.

4. Enumerators અને Supervisors માટે તાલીમ ક્યારે યોજાશે?

તેમની 3 દિવસની તાલીમ 21 ડિસેમ્બર 2026 થી 15 જાન્યુઆરી 2027 દરમિયાન સૂચિત કરવામાં આવી છે.

5. PE Mobile App Training કોના માટે ફરજિયાત છે?

તમામ Enumerators અને Supervisors માટે PE Mobile Appનું Practical Training ફરજિયાત રહેશે.

6. Census 2027 Trainingનું Monitoring કેવી રીતે થશે?

તાલીમની કામગીરી CMMS Portalના Training Dashboard દ્વારા Real-Time Monitor કરવામાં આવશે.

7. Census 2027 Training Circular PDF ક્યાંથી Download કરવો?

આ પોસ્ટમાં આપેલી Official Circular PDF Download લિંક પરથી સંપૂર્ણ પરિપત્ર મેળવી શકાય છે.

---

સંકલન : પ્રવિણકુમાર ડાભાણી
મુખ્ય શિક્ષક, શ્રી નાણોટા પ્રાથમિક શાળા
તા. કાંકરેજ, જી. બનાસકાંઠા