Ayushman Bharat New Rules 2026: આયુષ્માન ભારત યોજનામાં મોટો ફેરફાર! 112 સારવાર પેકેજ હવે સરકારી હોસ્પિટલોમાં જ મળશે?

Ayushman Bharat PM-JAY Latest News 2026: ભારત સરકારની મહત્વપૂર્ણ આરોગ્ય યોજના Ayushman Bharat – Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana (AB PM-JAY) અંતર્ગત લાભાર્થીઓ માટે એક મોટા ફેરફારના સમાચાર સામે આવ્યા છે. National Health Authority (NHA) દ્વારા દેશની તમામ State Health Authorities (SHA) ને 112 જેટલાં સારવાર પેકેજ સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત રાખવા અંગે સૂચના આપવામાં આવી હોવાના અહેવાલો પ્રકાશિત થયા છે.

આ નવી વ્યવસ્થા 1 December 2026થી Transaction Management System (TMS) માં અમલી બનાવવાની તૈયારી છે. અગાઉ 23 સારવાર પેકેજ સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત હતાં. હવે તેમાં વધુ 89 પેકેજ ઉમેરવાની દરખાસ્ત છે.

આ ફેરફારથી મોતિયાની સર્જરી, હાઈ રિસ્ક ડિલિવરી, લિવરની બીમારીઓ, ફ્રેક્ચર, માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સારવાર સહિત અનેક સારવાર પેકેજ પર અસર થઈ શકે છે.

ચાલો જાણીએ કે Ayushman Bharat New Rules 2026 હેઠળ શું ફેરફાર થવાના છે, કઈ બીમારીઓની સારવાર સરકારી હોસ્પિટલોમાં કરાવવી પડી શકે છે અને આયુષ્માન કાર્ડ ધરાવતા લાભાર્થીઓએ હવે શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.

1. Ayushman Bharat Scheme 2026 માં શું મોટો ફેરફાર થયો?

National Health Authority (NHA) દ્વારા Ayushman Bharat Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana હેઠળ સારવારના પેકેજમાં ફેરફાર કરવાની દિશામાં પગલાં લેવામાં આવી રહ્યાં હોવાના અહેવાલો છે.

આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ અમુક ચોક્કસ સારવાર અને સર્જરીને સરકારી આરોગ્ય સંસ્થાઓમાં કેન્દ્રિત કરવાનો છે. અત્યાર સુધી PM-JAY હેઠળ લાભાર્થીઓને યોજના સાથે જોડાયેલી સરકારી તેમજ ખાનગી Empanelled Hospitals માં વિવિધ પ્રકારની Cashless Treatment ની સુવિધા મળતી હતી.

હવે નવી વ્યવસ્થા મુજબ પસંદ કરેલાં 112 સારવાર પેકેજ સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત રાખવાની દરખાસ્ત છે.

ખાસ નોંધ: આ ફેરફાર તમામ રાજ્યોમાં આપમેળે લાગુ થઈ જશે એવું નથી. સંબંધિત રાજ્યની State Health Authority પાસે આ પેકેજ ખાનગી હોસ્પિટલોમાંથી દૂર કરવા અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવાની સત્તા રહેશે.

2. કઈ 112 સારવાર સરકારી હોસ્પિટલોમાં અનામત રાખવાની દરખાસ્ત છે?

નવી યાદીમાં General Medicine, General Surgery, Gynaecology, Orthopaedics, ENT, Ophthalmology અને Psychiatry જેવા વિભાગોની વિવિધ સારવારનો સમાવેશ થાય છે.

અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવેલી કેટલીક મુખ્ય સારવાર નીચે મુજબ છે:

A. આંખની સારવાર (Eye Treatment)

• Cataract Surgery – મોતિયાનું ઓપરેશન
• Glaucoma Screening – ગ્લુકોમાની તપાસ
• આંખ સંબંધિત પસંદ કરેલી સર્જરી અને સારવાર

B. સ્ત્રીરોગ અને પ્રસૂતિ વિભાગ (Gynaecology)

• High Risk Delivery – જોખમી પ્રસૂતિ
• Hysterectomy – ગર્ભાશય કાઢવાની સર્જરી
• MTP – Medical Termination of Pregnancy
• સ્ત્રીરોગ સંબંધિત પસંદ કરેલી સર્જરી

C. સામાન્ય રોગોની સારવાર (General Medicine)

• Severe Anaemia – ગંભીર એનિમિયા
• Malaria – મેલેરિયા
• Chikungunya – ચિકનગુનિયા
• Acute Bronchitis – તીવ્ર બ્રોન્કાઇટિસ
• Severe Diarrhoea – ગંભીર ઝાડા
• Hepatitis – હિપેટાઇટિસ
• Alcoholic Liver Disease – દારૂના કારણે થતો લિવરનો રોગ
• Pancreatitis – સ્વાદુપિંડની સોજાની બીમારી

D. હાડકાં અને સાંધાની સારવાર (Orthopaedics)

• Fracture Management – હાડકાંના ફ્રેક્ચરની સારવાર
• પસંદ કરેલી હાડકાં સંબંધિત સર્જરી

E. સામાન્ય સર્જરી (General Surgery)

• Cyst Removal – ગાંઠ અથવા સિસ્ટ કાઢવાની સર્જરી
• Fistula Surgery – ભગંદરની સર્જરી
• Biopsy – બાયોપ્સી
• પસંદ કરેલી સામાન્ય સર્જરી

F. કાન, નાક અને ગળાની સારવાર (ENT)

• Routine ENT Procedures
• કાન સંબંધિત પસંદ કરેલી સારવાર
• નાક અને ગળાની પસંદ કરેલી સારવાર

G. માનસિક સ્વાસ્થ્યની સારવાર (Mental Health Treatment)

• Anxiety Disorders – ચિંતાની સમસ્યા
• Mood Disorders – મૂડ સંબંધિત સમસ્યાઓ
• ADHD – Attention Deficit Hyperactivity Disorder
• Stress Management – તણાવનું નિયંત્રણ
• અન્ય પસંદ કરેલી માનસિક આરોગ્ય સેવાઓ

નોંધ: ઉપર આપેલી યાદી અહેવાલોમાં દર્શાવાયેલા મુખ્ય ઉદાહરણો છે. આ 112 પેકેજની સંપૂર્ણ સત્તાવાર Package-wise યાદી નથી. દરેક બીમારીની દરેક સારવાર આ નિયમ હેઠળ આવશે એવું માનવું નહીં.

3. 1 December 2026 થી શું બદલાશે?

NHA દ્વારા સૂચિત નવી વ્યવસ્થા મુજબ સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત રાખવામાં આવેલા સારવાર પેકેજની સુધારેલી યાદી Transaction Management System (TMS) માં 1 December 2026થી ઉપલબ્ધ કરાવવાની યોજના છે.

આનો અર્થ એ છે કે જો કોઈ રાજ્ય આ દરખાસ્તને અમલમાં મૂકશે તો સંબંધિત 112 પેકેજ હેઠળ ખાનગી Empanelled Hospitals માંથી સારવારની સુવિધા બંધ થઈ શકે છે અને લાભાર્થીઓએ સરકારી હોસ્પિટલનો વિકલ્પ પસંદ કરવો પડી શકે છે.

જોકે, દરેક રાજ્યમાં એકસરખી રીતે આ ફેરફાર લાગુ થશે જ તેવું નથી. રાજ્યની આરોગ્ય સત્તા આ અંગે નિર્ણય લઈ શકશે.

4. Ayushman Card હેઠળ ₹5 લાખ સુધીની મફત સારવાર મળશે કે નહીં?

આયુષ્માન ભારત – પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (AB PM-JAY) હેઠળ પાત્ર પરિવારોને દર વર્ષે પરિવાર દીઠ ₹5 લાખ સુધીનું Health Cover આપવામાં આવે છે.

આ યોજના હેઠળ Secondary અને Tertiary Hospitalization માટે Cashless Treatment ની સુવિધા આપવામાં આવે છે. એટલે કે પાત્ર લાભાર્થીઓને યોજનાના નિયમો અને મંજૂર પેકેજ મુજબ હોસ્પિટલમાં દાખલ થઈને સારવાર કરાવવાની સુવિધા મળે છે.

112 સારવાર પેકેજને સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત રાખવાની દરખાસ્તનો અર્થ એ નથી કે લાભાર્થીઓનું ₹5 લાખનું આરોગ્ય કવચ બંધ થઈ જશે.

યોજનાની પાત્રતા અને અન્ય નિયમો મુજબ લાભ ચાલુ રહેશે. માત્ર અમુક સારવાર કઈ હોસ્પિટલમાં ઉપલબ્ધ રહેશે તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.

5. આયુષ્માન કાર્ડ ધરાવતા લાભાર્થીઓએ હવે શું કરવું?

જો તમારા પરિવાર પાસે Ayushman Card છે અને આગામી સમયમાં કોઈ મોટી સર્જરી અથવા હોસ્પિટલમાં દાખલ થઈને સારવાર કરાવવાની હોય તો નીચેની બાબતો ખાસ ધ્યાનમાં રાખો.

1. સારવાર કરાવતા પહેલાં હોસ્પિટલ PM-JAY હેઠળ Empanelled છે કે નહીં તેની તપાસ કરો.
2. તમારી બીમારીનું Treatment Package યોજનામાં ઉપલબ્ધ છે કે નહીં તેની ખાતરી કરો.
3. ખાસ કરીને Cataract Surgery, High Risk Delivery, Fracture અથવા Liver Disease ની સારવાર પહેલાં હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરો.
4. સરકારી હોસ્પિટલમાં સંબંધિત સારવાર ઉપલબ્ધ છે કે નહીં તે જાણી લો.
5. ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવાર કરાવતાં પહેલાં સંબંધિત પેકેજ માટે રાજ્યના વર્તમાન નિયમો તપાસો.
6. સારવાર માટે કોઈ વધારાની રકમ માંગવામાં આવે અથવા યોગ્ય કારણ વગર સારવાર નકારવામાં આવે તો સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવો.

6. Ayushman Bharat Grievance Rules: ફરિયાદ નોંધાવવાના નિયમોમાં ફેરફાર?

આયુષ્માન ભારત યોજનામાં હોસ્પિટલ દ્વારા યોગ્ય સારવાર ન આપવી, Cashless Treatment નકારવી, વધારાના પૈસા માંગવા અથવા અન્ય ગેરરીતિઓ અંગે લાભાર્થીઓ ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.

કેટલાક તાજેતરના અહેવાલોમાં ડૉક્ટર અથવા હોસ્પિટલ સામે અયોગ્ય સારવાર અંગેની ઔપચારિક ફરિયાદ માટે ₹10 ના Affidavit (સોગંદનામા) ની જરૂરિયાત અંગે પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

પરંતુ અહીં એક મહત્ત્વની સ્પષ્ટતા જરૂરી છે: NHAની ઉપલબ્ધ PM-JAY Grievance Redressal Guidelines મુજબ ફરિયાદ નોંધાવવા માટે Online Grievance Portal, Helpline, Letter, Email અને સંબંધિત અધિકારીનો સંપર્ક કરવા જેવી વ્યવસ્થાઓ છે. દરેક PM-JAY ફરિયાદ માટે ₹10નું એફિડેવિટ ફરજિયાત હોવાનો સત્તાવાર NHA નિયમ ઉપલબ્ધ માર્ગદર્શિકામાંથી પુષ્ટિ થતો નથી.

તેથી આ અંગે કોઈ ફરિયાદ કરતાં પહેલાં સંબંધિત State Health Authority અથવા સત્તાવાર ફરિયાદ કેન્દ્ર પાસેથી લાગુ પડતી પ્રક્રિયા જાણી લેવી.

ફરિયાદ ક્યાં અને કેવી રીતે નોંધાવવી?

• Online Grievance Portal: PM-JAY Grievance Portal
• National Helpline: 14555
• Official Website: www.pmjay.gov.in

ફરિયાદ નોંધાવતી વખતે આયુષ્માન કાર્ડની વિગતો, હોસ્પિટલનું નામ, સારવારની વિગતો, સંબંધિત બિલ અને ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજો સાચવી રાખવા ઉપયોગી છે.

7. ગુજરાતના આયુષ્માન કાર્ડ લાભાર્થીઓ માટે ખાસ માહિતી

ગુજરાતમાં પણ મોટી સંખ્યામાં પરિવારો Ayushman Bharat PM-JAY હેઠળ આરોગ્ય સારવારનો લાભ લઈ રહ્યા છે.

નવી 112 Treatment Packages સંબંધિત દરખાસ્ત ગુજરાતમાં કેવી રીતે લાગુ કરવામાં આવશે તે અંગે રાજ્યની આરોગ્ય સત્તા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતી સૂચનાઓનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

ખાસ કરીને બનાસકાંઠા, અમદાવાદ, પાલનપુર, મહેસાણા, પાટણ, સાબરકાંઠા અને અન્ય જિલ્લાઓના લાભાર્થીઓએ સારવાર પહેલાં નજીકની સરકારી અથવા યોજનામાં જોડાયેલી હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરીને સંબંધિત પેકેજની ઉપલબ્ધતા તપાસવી જોઈએ.

રાજ્યમાં અમલની સ્થિતિ અને હોસ્પિટલની યાદી માટે સત્તાવાર PM-JAY પોર્ટલનો ઉપયોગ કરો.

Click Here – Official Ayushman Bharat Website

8. Ayushman Bharat New Rules 2026 – મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો અને જવાબો (FAQs)

પ્રશ્ન 1: આયુષ્માન ભારત યોજનામાં કેટલા સારવાર પેકેજ સરકારી હોસ્પિટલ માટે અનામત રાખવાની દરખાસ્ત છે?

અહેવાલો અનુસાર અગાઉના 23 પેકેજમાં વધુ 89 પેકેજ ઉમેરવાની દરખાસ્ત છે. આમ કુલ 112 પેકેજ થાય છે.

પ્રશ્ન 2: નવા નિયમો ક્યારથી લાગુ થવાની શક્યતા છે?

નવી યાદી 1 December 2026થી Transaction Management System (TMS) માં લાગુ કરવાની યોજના છે. વાસ્તવિક અમલ રાજ્યના નિર્ણય પર આધારિત રહેશે.

પ્રશ્ન 3: શું હવે ખાનગી હોસ્પિટલમાં આયુષ્માન કાર્ડથી સારવાર નહીં મળે?

ના. તમામ સારવાર માટે ખાનગી હોસ્પિટલો બંધ કરવામાં આવી નથી. માત્ર નક્કી કરાયેલા પેકેજ રાજ્ય દ્વારા અપનાવવામાં આવે તો સરકારી હોસ્પિટલોમાં અનામત રહેશે.

પ્રશ્ન 4: શું ₹5 લાખનું આયુષ્માન કવર બંધ થશે?

ના. આ ફેરફારથી પાત્ર પરિવારોનું ₹5 લાખનું વાર્ષિક આરોગ્ય કવચ બંધ થતું નથી. સારવાર કઈ હોસ્પિટલમાં ઉપલબ્ધ રહેશે તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.

પ્રશ્ન 5: કઈ સારવાર પર સૌથી વધુ અસર થઈ શકે છે?

મોતિયાનું ઓપરેશન, હાઈ રિસ્ક ડિલિવરી, એનિમિયા, મેલેરિયા, ચિકનગુનિયા, લિવરની બીમારીઓ, ફ્રેક્ચર, સિસ્ટ, ભગંદર અને પસંદ કરેલી માનસિક આરોગ્ય સેવાઓનો સમાવેશ અહેવાલોમાં કરવામાં આવ્યો છે.

પ્રશ્ન 6: આયુષ્માન યોજનાની ફરિયાદ માટે કયા નંબર પર સંપર્ક કરવો?

લાભાર્થીઓ 14555 ટોલ ફ્રી હેલ્પલાઇન અથવા સત્તાવાર Grievance Portal દ્વારા ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.

પ્રશ્ન 7: શું દરેક ફરિયાદ માટે ₹10નું એફિડેવિટ ફરજિયાત છે?

PM-JAYની ઉપલબ્ધ સત્તાવાર ફરિયાદ માર્ગદર્શિકામાં દરેક ફરિયાદ માટે ₹10ના એફિડેવિટની ફરજિયાત શરતની પુષ્ટિ મળતી નથી. તેથી ફરિયાદ નોંધાવતા પહેલાં સંબંધિત સત્તાવાર કચેરી પાસેથી માહિતી મેળવવી.

9. Official Important Links – આયુષ્માન ભારત યોજના

10. નિષ્કર્ષ – Ayushman Card Holders માટે મહત્વપૂર્ણ અપડેટ

Ayushman Bharat PM-JAY યોજના હેઠળ 112 સારવાર પેકેજ સરકારી હોસ્પિટલો માટે અનામત રાખવાની દરખાસ્ત આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં એક મોટો ફેરફાર બની શકે છે.

આ ફેરફારનો હેતુ સરકારી આરોગ્ય સેવાઓને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. જોકે, દર્દીઓને સમયસર સારવાર મળી રહે, સરકારી હોસ્પિટલોમાં જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ હોય અને લાભાર્થીઓને યોગ્ય માર્ગદર્શન મળે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે.

આથી આયુષ્માન કાર્ડ ધરાવતા તમામ લાભાર્થીઓએ કોઈપણ સારવાર કરાવતા પહેલાં હોસ્પિટલમાં પેકેજની ઉપલબ્ધતા અને રાજ્યના નવા નિયમો વિશે ચોક્કસ માહિતી મેળવી લેવી જોઈએ.

આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી તમારા પરિવારના સભ્યો, મિત્રો અને આયુષ્માન કાર્ડ ધરાવતા અન્ય લાભાર્થીઓ સુધી જરૂર શેર કરો, જેથી તેઓ નવા નિયમોથી માહિતગાર થઈ શકે.

નોંધ: આ લેખ 13 નવેમ્બર 2026 સુધી ઉપલબ્ધ સમાચાર અહેવાલો અને સત્તાવાર યોજનાની માર્ગદર્શિકાના આધારે માહિતીના હેતુથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. નવી પેકેજ યાદી અને રાજ્યવાર અમલ અંગે NHA/SHA ની સત્તાવાર સૂચનાઓને અંતિમ માનવી.