SQAAF Gujarat 2026: શાળાની ગુણવત્તામાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવતું નવું માળખું | GSQAC BISAG તાલીમ સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા (ભાગ–1)
ગુજરાત રાજ્યમાં નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020)ના અસરકારક અમલીકરણ અને શાળાઓની ગુણવત્તામાં સતત સુધારો લાવવાના હેતુથી GCERT હેઠળ કાર્યરત Gujarat State Quality Assessment and Accreditation Council (GSQAC) દ્વારા School Quality Assessment and Assurance Framework (SQAAF) અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું છે.
SQAAF માત્ર એક મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ દરેક શાળાને પોતાની શૈક્ષણિક ગુણવત્તાનું મૂલ્યાંકન કરી સતત સુધારણા તરફ આગળ વધવા માટેનું એક વ્યવસ્થિત Framework છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા હેઠળ રાજ્યની શાળાઓમાં Self Evaluation, External Verification અને School Improvement પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
SQAAF શું છે?
School Quality Assessment and Assurance Framework (SQAAF) એ શાળાઓની ગુણવત્તાનું મૂલ્યાંકન અને સતત સુધારણા માટેનું રાજ્ય સ્તરનું માળખું છે.
GSQAC દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ આ Frameworkનો મુખ્ય હેતુ દરેક શાળાને પોતાની કામગીરીનું નિષ્પક્ષ મૂલ્યાંકન કરવાની તક આપવાનો અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ તરફ આગળ વધારવાનો છે.
- શાળાની ગુણવત્તાનું મૂલ્યાંકન
- Self Evaluationને પ્રોત્સાહન
- શાળા વિકાસ માટે માર્ગદર્શન
- પારદર્શક ગુણવત્તા ચકાસણી
- વિદ્યાર્થીઓને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ ઉપલબ્ધ કરાવવું
NEP-2020 સાથે SQAAFનો સંબંધ
નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020)માં દરેક શાળામાં ગુણવત્તા આધારિત શિક્ષણ, જવાબદારી અને સતત સુધારણા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
તે જ દિશામાં ગુજરાત રાજ્યમાં GSQAC દ્વારા SQAAF અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું છે, જેથી રાજ્યની તમામ શાળાઓમાં એકસરખા ગુણવત્તા ધોરણો વિકસાવી શકાય.
SQAAFના મુખ્ય હેતુઓ
- શાળાની ગુણવત્તાનું વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન કરવું.
- દરેક શાળામાં Self Assessmentની પ્રક્રિયા વિકસાવવી.
- શાળા વિકાસ માટે School Improvement Plan તૈયાર કરાવવો.
- શૈક્ષણિક ગુણવત્તામાં સતત સુધારો લાવવો.
- વિદ્યાર્થી કેન્દ્રિત શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવું.
- શાળાઓમાં જવાબદારી અને પારદર્શિતા વધારવી.
SQAAF પ્રક્રિયા કેવી રીતે અમલમાં આવશે?
GSQAC દ્વારા સમગ્ર પ્રક્રિયાને મુખ્યત્વે બે તબક્કામાં વહેંચવામાં આવી છે.
૧. School Self Evaluation (સ્વ-મૂલ્યાંકન)
દરેક શાળા પોતાનું સ્વ-મૂલ્યાંકન કરશે. આ પ્રક્રિયામાં શાળા પોતાની કામગીરીનું વિવિધ ગુણવત્તા સૂચકોના આધારે મૂલ્યાંકન કરશે.
Self Evaluation દરમિયાન નીચેના મુદ્દાઓનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવશે.
- શૈક્ષણિક ગુણવત્તા
- વિદ્યાર્થીઓનું શૈક્ષણિક પ્રદર્શન
- શાળા વ્યવસ્થાપન
- શૈક્ષણિક વાતાવરણ
- શિક્ષકોની કામગીરી
- સમુદાયની ભાગીદારી
17 જુલાઈ 2026 થી 31 ઓગસ્ટ 2026 સુધી પૂર્ણ કરવાનું રહેશે.
૨. External Verification
Self Evaluation પૂર્ણ થયા બાદ રાજ્યની અંદાજે 33% શાળાઓની પસંદગી કરીને External Verification કરવામાં આવશે.
Verifier દ્વારા શાળાની મુલાકાત લઈને Self Evaluationમાં આપવામાં આવેલી વિગતોની ચકાસણી કરવામાં આવશે.
આ પ્રક્રિયાનો મુખ્ય હેતુ શાળાની ખામીઓ શોધવાનો નહીં પરંતુ ગુણવત્તામાં સતત સુધારો લાવવાનો છે.
External Verification કેમ જરૂરી છે?
- Self Evaluationની ચોકસાઈ સુનિશ્ચિત કરવા.
- રાજ્યભરમાં સમાન ગુણવત્તા ધોરણ જાળવવા.
- પારદર્શક મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા વિકસાવવા.
- શાળાઓને ગુણવત્તા સુધારણા માટે માર્ગદર્શન આપવા.
- School Improvement Plan વધુ અસરકારક બનાવવા.
Verifier તરીકે કોણ કામગીરી કરશે?
GSQAC દ્વારા વિવિધ શૈક્ષણિક અધિકારીઓ અને અનુભવી શિક્ષકોને Verifier તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવશે.
- BRC Coordinator
- CRC Coordinator
- Head Teacher (HTAT)
- મુખ્ય શિક્ષકો
- DIETના વ્યાખ્યાતાઓ
- NGO સાથે સંકળાયેલા શિક્ષણ નિષ્ણાતો
- અન્ય નિયુક્ત શૈક્ષણિક અધિકારીઓ
Verifier Registration ફરજિયાત
Verifier તરીકે કામગીરી કરનાર તમામ અધિકારીઓએ ઓનલાઈન Registration કરાવવાનું રહેશે.
Registration Portal
https://gsqac-frontend.gujaratvsk.org/verifier-registration
છેલ્લી તારીખ
15 ઓગસ્ટ 2026 (બપોરે 2:00 વાગ્યા સુધી)
GSQAC દ્વારા BISAG Live તાલીમ
SQAAF Frameworkને સરળતાથી સમજાવવા માટે GSQAC દ્વારા રાજ્યવ્યાપી BISAG Live Teleconferenceનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
આ તાલીમમાં નીચેના મુદ્દાઓની વિસ્તૃત સમજ આપવામાં આવશે.
- SQAAF Framework
- Self Evaluation કેવી રીતે કરવું?
- External Verification પ્રક્રિયા
- Verifierની જવાબદારીઓ
- ગુણવત્તા સૂચકો
- Online પ્રક્રિયા
- School Improvement Planning
BISAG Live Teleconference Schedule
📅 દિવસ – 1
તારીખ: 04 ઓગસ્ટ 2026 (મંગળવાર)
સમય: સવારે 11:00 વાગ્યાથી
લાભાર્થી:
- DIET Faculty
- શિક્ષણ નિરીક્ષકો
- મદદનીશ શિક્ષણ નિરીક્ષકો
- તાલુકા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીઓ
- BRC Coordinators
- CRC Coordinators
📅 દિવસ – 2
તારીખ: 05 ઓગસ્ટ 2026 (બુધવાર)
સમય: સવારે 11:00 વાગ્યાથી
લાભાર્થી:
- તમામ આચાર્યો
- Head Teachers
- મુખ્ય શિક્ષકો
🎥 Live Teleconference Link
▶️ YouTube Live જોવા અહીં ક્લિક કરો
📲 Education Info WhatsApp Channel
શિક્ષણ સંબંધિત તમામ નવા પરિપત્રો, તાલીમ, ભરતી, પરીક્ષા અને મહત્વપૂર્ણ અપડેટ માટે અમારા WhatsApp Channel સાથે જોડાઓ.
👉 ભાગ – 2 માં શું મળશે?
- SQAAFના વિવિધ Quality Standards
- Evidence તરીકે કયા દસ્તાવેજો તૈયાર રાખવા?
- Verifier શાળામાં શું તપાસશે?
- Head Teacher માટે Complete Checklist
- સામાન્ય ભૂલો અને તેના ઉકેલ
- વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
- Google SEO Optimized Conclusion
SQAAFના મુખ્ય ગુણવત્તા ધોરણો (Quality Standards)
SQAAF અંતર્ગત શાળાનું મૂલ્યાંકન માત્ર વિદ્યાર્થીઓના પરિણામોના આધારે નહીં પરંતુ શાળાના સમગ્ર વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવશે. દરેક શાળાએ ગુણવત્તાના વિવિધ પાસાઓ પર સતત સુધારણા માટે કાર્ય કરવાનું રહેશે.
આ પ્રક્રિયા દ્વારા શાળા પોતાની વર્તમાન સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરી શકશે તેમજ ભવિષ્યમાં કયા ક્ષેત્રોમાં સુધારો જરૂરી છે તે પણ જાણી શકશે.
School Self Evaluation દરમિયાન શું કરવું?
દરેક શાળાએ પોતાની કામગીરીનું પ્રામાણિક અને પુરાવા આધારિત સ્વ-મૂલ્યાંકન કરવાનું રહેશે. માત્ર માહિતી ભરવી પૂરતી નથી પરંતુ તેના માટે જરૂરી દસ્તાવેજો અને પુરાવા પણ તૈયાર રાખવાના રહેશે.
શાળાએ નીચેના મુદ્દાઓનું વિશ્લેષણ કરવું
- શાળાની મૂળભૂત માહિતી
- વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા અને હાજરી
- શૈક્ષણિક પરિણામો
- વર્ગખંડમાં શિક્ષણ પ્રક્રિયા
- શૈક્ષણિક આયોજન
- સહશૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ
- સમાવેશી શિક્ષણ
- વાલી અને સમુદાયની ભાગીદારી
- શાળા વ્યવસ્થાપન
- સુરક્ષા અને સ્વચ્છતા
Self Evaluation દરમિયાન પુરાવા (Evidence) તરીકે શું તૈયાર રાખવું?
SQAAF પ્રક્રિયામાં દરેક માહિતી માટે શક્ય હોય ત્યાં સુધી આધારભૂત પુરાવા ઉપલબ્ધ હોવા જરૂરી છે.
- વિદ્યાર્થી હાજરી રજીસ્ટર
- શિક્ષક હાજરી
- સમયપત્રક
- પાઠ આયોજન (Lesson Plan)
- વિદ્યાર્થી મૂલ્યાંકન રેકોર્ડ
- SMC બેઠકની કાર્યવાહી
- શાળા વિકાસ યોજના (SDP)
- ફોટોગ્રાફ્સ
- પ્રવૃત્તિ અહેવાલ
- સરકારી પરિપત્રોના પાલનના પુરાવા
નોંધ: Self Evaluation દરમિયાન આપેલી વિગતોની ચકાસણી External Verification દરમિયાન થઈ શકે છે. તેથી તમામ માહિતી સાચી અને દસ્તાવેજ આધારિત હોવી જોઈએ.
External Verifier શાળામાં શું તપાસી શકે?
Verifier દ્વારા શાળાની મુલાકાત દરમિયાન નીચે મુજબની બાબતોનું અવલોકન થઈ શકે છે.
- Self Evaluationમાં ભરેલી માહિતી
- શાળાના દસ્તાવેજો
- વર્ગખંડનું નિરીક્ષણ
- શિક્ષણ પ્રક્રિયા
- વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંવાદ
- શિક્ષકો સાથે ચર્ચા
- શાળા પરિસરની સ્થિતિ
- સુરક્ષા વ્યવસ્થા
- સ્વચ્છતા
- શૈક્ષણિક વાતાવરણ
Head Teacher માટે મહત્વપૂર્ણ Checklist
External Verification પહેલાં નીચેની બાબતોની ખાતરી કરી લો.
- ✔ તમામ માહિતી સમયસર ભરાઈ ગઈ છે.
- ✔ તમામ જરૂરી દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ છે.
- ✔ શિક્ષકોને SQAAF અંગે માહિતી આપવામાં આવી છે.
- ✔ શાળાના રેકોર્ડ અપડેટ છે.
- ✔ વર્ગખંડ વ્યવસ્થિત છે.
- ✔ શાળા પરિસર સ્વચ્છ છે.
- ✔ શૈક્ષણિક સામગ્રી ઉપલબ્ધ છે.
- ✔ વિદ્યાર્થીઓના મૂલ્યાંકન રેકોર્ડ તૈયાર છે.
- ✔ SMC સંબંધિત દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ છે.
- ✔ જરૂરી ફોટોગ્રાફ્સ અને અહેવાલ તૈયાર છે.
Verifier Registration વિશે મહત્વપૂર્ણ માહિતી
GSQAC દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવેલા Verifier માટે ઓનલાઈન નોંધણી ફરજિયાત રાખવામાં આવી છે.
Verifier Registration Portal
https://gsqac-frontend.gujaratvsk.org/verifier-registration
Registration કરવાની છેલ્લી તારીખ
15 ઓગસ્ટ 2026 (બપોરે 2:00 વાગ્યા સુધી)
BISAG Live Teleconference ફરી એકવાર યાદ રાખો
📅 04 ઓગસ્ટ 2026
સમય : સવારે 11:00 વાગ્યાથી
લાભાર્થી : DIET Faculty, શિક્ષણ નિરીક્ષકો, AEI, TPEO, BRC અને CRC Coordinators
📅 05 ઓગસ્ટ 2026
સમય : સવારે 11:00 વાગ્યાથી
લાભાર્થી : તમામ આચાર્યો, Head Teachers અને મુખ્ય શિક્ષકો
🎥 Live Teleconference Link
▶️ YouTube Live જોવા અહીં ક્લિક કરો
📲 Education Info WhatsApp Channel
શિક્ષણ સંબંધિત તમામ નવા પરિપત્રો, તાલીમ, ભરતી, પરીક્ષા અને મહત્વપૂર્ણ માહિતી માટે અમારા WhatsApp Channel સાથે જોડાઓ.
✅ Join Education Info WhatsApp Channel
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
1. SQAAF શું છે?
SQAAF એટલે School Quality Assessment and Assurance Framework, જે શાળાની ગુણવત્તાના મૂલ્યાંકન અને સુધારણા માટેનું Framework છે.
2. Self Evaluation કોણ કરશે?
દરેક શાળા પોતાનું Self Evaluation કરશે.
3. શું દરેક શાળામાં External Verification થશે?
ના. પ્રક્રિયા મુજબ પસંદ થયેલી આશરે 33% શાળાઓમાં External Verification કરવામાં આવશે.
4. Verifier Registration ફરજિયાત છે?
હા. નિયુક્ત Verifier માટે ઓનલાઈન Registration ફરજિયાત છે.
5. BISAG તાલીમ કોણે જોવી?
નિયત તારીખ મુજબ તમામ સંબંધિત અધિકારીઓ, આચાર્યો અને મુખ્ય શિક્ષકોએ તાલીમમાં જોડાવું જરૂરી છે.
નિષ્કર્ષ
SQAAF માત્ર એક મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ શાળાની ગુણવત્તામાં સતત સુધારો લાવવા માટેની લાંબા ગાળાની પહેલ છે. દરેક શાળાએ પ્રામાણિક રીતે Self Evaluation પૂર્ણ કરવું, જરૂરી પુરાવા તૈયાર રાખવા અને GSQAC દ્વારા આપવામાં આવેલા માર્ગદર્શનનું પાલન કરવું જોઈએ.
જો તમામ શાળાઓ આ Frameworkને યોગ્ય રીતે અમલમાં મૂકે તો રાજ્યમાં ગુણવત્તાયુક્ત અને વિદ્યાર્થીકેન્દ્રિત શિક્ષણને વધુ મજબૂતી મળશે.