ગુજરાત રાજ્યની જિલ્લા/નગર શિક્ષણ સમિતિ સંચાલિત સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓમાં ફરજ બજાવતા
HTAT મુખ્ય શિક્ષકો માટે બદલી અંગેના નિયમો શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા તા. 20/07/2024
ના ઠરાવથી જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

ત્યારબાદ મુખ્ય શિક્ષકોની બદલીમાં ખાસ કરીને જિલ્લાફેર બદલી વખતે Seniority કેવી રીતે ગણવી,
Priorityમાં કેટલીક પરિસ્થિતિઓ અંગે સ્પષ્ટતા કરવી, આંતરિક બદલી માટેની 3 વર્ષની સેવાની ગણતરી
વગેરે બાબતે તા. 28/03/2025ના સુધારા ઠરાવથી મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે.

📌 HTAT મુખ્ય શિક્ષક બદલીના ઠરાવની માહિતી

મુખ્ય શિક્ષકની બદલીના પ્રકારો

ઠરાવમાં મુખ્ય શિક્ષકોની બદલીને વિવિધ પ્રકારોમાં સમજાવવામાં આવી છે. સરળ ભાષામાં મુખ્ય પ્રકારો નીચે મુજબ છે:

• વહીવટી બદલી
• આંતરિક માંગણી બદલી
• જિલ્લાફેર માંગણી બદલી
• અરસપરસ (Mutual) બદલી
• ખાસ કિસ્સામાં તબીબી કારણોસર બદલી
• અસાધ્ય રોગ અથવા ગંભીર બીમારીના કિસ્સામાં બદલી
• દિવ્યાંગતા, વિધવા/વિધુર તથા દંપતી જેવા Priority કેસ
• રાષ્ટ્રીય/રાજ્ય સુરક્ષા સંબંધિત વિશેષ કેસ
• શાળા મર્જ/જિલ્લા વિભાજન જેવા વહીવટી કિસ્સા

મુખ્ય શિક્ષક બદલીમાં Seniority એટલે શું?

બદલી પ્રક્રિયામાં Seniority (પ્રવરતા) ખૂબ મહત્વપૂર્ણ બાબત છે.
20/07/2024ના ઠરાવમાં મુખ્ય શિક્ષક તરીકે હાલની શાળામાં હાજર થવા માટે થયેલા હુકમની
તારીખ વગેરેના આધારે પ્રવરતા ગણવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.

ખાસ કરીને જિલ્લા વિભાજન, શાળા મર્જ તથા વર્ષ 2019ની વધ બદલી જેવા કિસ્સાઓ માટે
અલગથી Seniority ગણવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

⭐ 28/03/2025ના સુધારા મુજબ જિલ્લાફેર બદલીમાં Seniority

તા. 28/03/2025ના સુધારા મુજબ, જ્યારે મુખ્ય શિક્ષક પોતાની હાલની જિલ્લા/નગર શિક્ષણ
સમિતિ સિવાયની બીજી જિલ્લા/નગર શિક્ષણ સમિતિમાં બદલી માંગે છે ત્યારે Seniority માટે
મુખ્ય શિક્ષકને જે જિલ્લા/નગર શિક્ષણ સમિતિમાં પ્રથમ વખત મુખ્ય શિક્ષક તરીકે નિમણૂક
કરવામાં આવી હતી, તે શાળામાં હાજર થવા માટે કરવામાં આવેલા હુકમની તારીખને ધ્યાને
લેવાની રહેશે.

એટલે કે જિલ્લાફેર બદલીના કિસ્સામાં માત્ર હાલની શાળામાં હાજરીની તારીખ જ નહીં,
પરંતુ સંબંધિત જિલ્લા/નગર શિક્ષણ સમિતિમાં મુખ્ય શિક્ષક તરીકેની પ્રથમ નિમણૂકની
તારીખ મહત્વપૂર્ણ બને છે.

જિલ્લા વિભાજન અને શાળા મર્જના કિસ્સામાં

જિલ્લા વિભાજન અને શાળા મર્જના કિસ્સામાં અગાઉની શાળામાં હાજર થવા માટે કરવામાં આવેલા
હુકમની તારીખને Seniority માટે ધ્યાને લેવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

વર્ષ 2019ની વધ બદલીના કિસ્સામાં

વર્ષ 2019માં જે મુખ્ય શિક્ષકોએ વધ બદલીના હુકમનો અમલ કર્યો હોય, તેમની પ્રથમ માંગણીની
બદલી માટે જે શાળામાંથી વધ બદલી થયેલી હોય તે શાળામાં હાજર થવા માટે કરાયેલા હુકમની
તારીખથી Seniority ગણવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

⭐ આંતરિક બદલી માટે 3 વર્ષની સેવા

મુખ્ય શિક્ષકને આંતરિક માંગણી બદલી માટે અરજી કરવી હોય તો સામાન્ય રીતે હાલની શાળામાં
ઓછામાં ઓછી 3 વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરેલી હોવી જરૂરી છે.

28/03/2025ના સુધારા ઠરાવથી એવા કિસ્સાઓ અંગે પણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે જ્યાં અગાઉ
પ્રકરણની વિશેષ જોગવાઈ હેઠળ બદલી થયેલી હોય અથવા વહીવટી બદલી થયેલી હોય પરંતુ
તે વહીવટી બદલીને બહાલી ન મળી હોય અને હુકમ રદ થયેલો હોય.

🏆 બદલીમાં Priority કોને મળે?

બદલી પ્રક્રિયામાં કેટલીક પરિસ્થિતિ ધરાવતા મુખ્ય શિક્ષકોને Priority આપવામાં આવે છે.
મૂળ ઠરાવમાં Priorityનો ક્રમ આપવામાં આવ્યો છે.

28/03/2025ના સુધારામાં Priority અંગે શું સ્પષ્ટ થયું?

2025ના સુધારા મુજબ સરકારી પ્રાથમિક શાળામાં કામ કરતા દંપતી તથા સરકારી નોકરી કરતા
દંપતીના Priority કેસ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે.

ખાસ કરીને મુખ્ય શિક્ષકના પતિ/પત્નીની નિમણૂક કરાર આધારિત હોય અને ભવિષ્યમાં
નિયમિત મહેકમમાં સમાવેશ કરવાની બાબતનો હુકમમાં ઉલ્લેખ ન હોય, તો સંબંધિત Priorityનો
લાભ મળવાપાત્ર ન રહે તેવી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે.

👩‍⚕️ દિવ્યાંગતા અને વિધવા/વિધુર Priority

દિવ્યાંગતા, વિધવા/વિધુર જેવા Priority લાભ માટે સંબંધિત આધાર-પુરાવા રજૂ કરવાની
જોગવાઈ છે. અરજી કરતી વખતે પ્રમાણપત્રો અને જરૂરી સ્વઘોષણા (Self Declaration)
યોગ્ય રીતે રજૂ કરવી જરૂરી છે.

એક વખત જિલ્લા/નગર કક્ષાની બદલીનો લાભ લીધા પછી ફરીથી એ જ પ્રકારના Priority લાભ
માટેની પાત્રતા અંગે ઠરાવની મર્યાદાઓ લાગુ પડે છે. તેથી અરજી કરતાં પહેલાં પોતાની
અગાઉની બદલીનો ઇતિહાસ ચકાસવો જરૂરી છે.

💑 દંપતી કેસમાં બદલીની મહત્વપૂર્ણ બાબતો

સરકારી પ્રાથમિક શાળામાં કામ કરતા દંપતીના કિસ્સામાં માંગણીવાળી બદલી વખતે
પતિ અથવા પત્નીની શાળામાં મુખ્ય શિક્ષકના મંજૂર મહેકમની ખાલી જગ્યા હોય તો
પ્રથમ પસંદગી આપવાની જોગવાઈ છે.

જો ત્યાં ખાલી જગ્યા ન હોય તો સંબંધિત પગાર કેન્દ્રની શાળામાં ઉપલબ્ધ ખાલી જગ્યા
તથા ત્યારબાદ લાગુ પડતી અન્ય ખાલી જગ્યાઓ અંગેની જોગવાઈ મુજબ પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.

દંપતીની Priorityના કિસ્સામાં પતિ/પત્ની જે તાલુકામાં ફરજ બજાવતા હોય તે તાલુકાની
મુખ્ય શિક્ષક મંજૂર મહેકમની ખાલી જગ્યાઓની માંગણી કરવાની જોગવાઈ પણ ઠરાવમાં આપવામાં આવી છે.

🔄 અરસપરસ (Mutual) બદલી

મુખ્ય શિક્ષકોની અરસપરસ બદલી શિક્ષણ વિભાગની સૂચના મુજબ કેમ્પ મારફતે કરવાની રહેશે.
આવી બદલીમાં બંને સંબંધિત મુખ્ય શિક્ષકોની સંમતિ અને જરૂરી સ્વઘોષણા/દસ્તાવેજોની
જોગવાઈ લાગુ પડે છે.

અરસપરસ જિલ્લાફેર બદલીને જિલ્લાફેર બદલી તરીકે ગણવામાં આવે છે અને તેના લાભની
મર્યાદા સમગ્ર નોકરી દરમિયાન લાગુ પડે છે.

🏥 ગંભીર બીમારી / તબીબી કારણોસર બદલી

મુખ્ય શિક્ષક પોતે અથવા તેમના પતિ/પત્ની કે સંતાનો અસાધ્ય અથવા ગંભીર રોગથી પીડાતા હોય
અથવા ગંભીર ઇજાના કારણે કાયમી અશક્તતા ઊભી થઈ હોય તેવા ખાસ કિસ્સામાં તબીબી કારણોસર
બદલી અંગે રાજ્ય સરકાર ગુણદોષના આધારે વિચારણા કરી શકે છે.

આવા કેસમાં અરજી સાથે લાગુ પડતા અધિકૃત તબીબી પંચ/મેડિકલ બોર્ડનું નિયત નમૂનાનું
તબીબી પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવાની જોગવાઈ છે.

તબીબી કારણોસર બદલી માટે માંગણી કરવામાં આવેલી જગ્યાએ મંજૂર મહેકમ મુજબ ખાલી જગ્યા
ઉપલબ્ધ હોવી જરૂરી છે.

🏫 આંતરિક માંગણી બદલીની પ્રક્રિયા

1. શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા બદલી કેમ્પની સૂચના જાહેર કરવામાં આવે છે.
2. જિલ્લાની ઉપલબ્ધ ખાલી જગ્યાઓ જાહેર કરવામાં આવે છે.
3. પાત્ર મુખ્ય શિક્ષક દ્વારા નિર્ધારિત વેબપોર્ટલ/પદ્ધતિથી અરજી કરવામાં આવે છે.
4. જરૂરી વિગતો અને દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવે છે.
5. સંબંધિત અધિકારી દ્વારા અરજીની ચકાસણી કરવામાં આવે છે.
6. અમાન્ય અરજી હોય તો નિયમ મુજબ વાંધો રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવે છે.
7. માન્ય અરજીઓના આધારે Seniority અને Priority પ્રમાણે પ્રક્રિયા થાય છે.
8. બદલી હુકમ જનરેટ થયા બાદ સંબંધિત મુખ્ય શિક્ષકને હુકમની બજવણી કરવામાં આવે છે.

🌐 જિલ્લાફેર એકતરફી બદલી

જિલ્લાફેર બદલી માટે શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા જ્યારે બદલી કેમ્પ જાહેર કરવામાં આવે ત્યારે
તે સમયગાળા માટે જાહેર કરાયેલી ખાલી જગ્યાઓના આધારે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.

જિલ્લાફેર બદલીમાં મુખ્ય શિક્ષકને ઉપલબ્ધ જિલ્લાઓમાંથી પસંદગી કરવાની પ્રક્રિયા
સૂચના મુજબ કરવાની રહે છે.

જે મુખ્ય શિક્ષક સામે ખાતાકીય તપાસ, પોલીસ કેસ અથવા અન્ય સંબંધિત કાર્યવાહી ચાલુ હોય
તેવા કિસ્સાઓમાં જિલ્લાફેર બદલીની અરજી સ્વીકારવા અંગે ઠરાવમાં વિશિષ્ટ મર્યાદાઓ
આપવામાં આવી છે.

📊 Seniority સમાન હોય તો શું?

બે કે તેથી વધુ મુખ્ય શિક્ષકોની Seniority સમાન થાય ત્યારે સંવર્ગમાં દાખલ થવાની
તારીખને ધ્યાને લેવામાં આવે છે.

દાખલ થવાની તારીખ પણ સમાન હોય તો ઠરાવમાં દર્શાવેલ નિયમ મુજબ કર્મચારીના નામના
ગુજરાતી વર્ણાનુક્રમને ધ્યાને લેવાની જોગવાઈ છે.

⚠️ બદલી અરજી કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો

• અરજીમાં ખોટી માહિતી ન આપવી.
• બનાવટી પ્રમાણપત્ર કે આધાર-પુરાવા રજૂ ન કરવા.
• Priority માટે યોગ્ય આધાર-પુરાવા જોડવા.
• પોતાની અગાઉની બદલીનો રેકોર્ડ ચકાસવો.
• Seniorit​​y માટે લાગુ પડતી તારીખ યોગ્ય રીતે ચકાસવી.
• બદલી કેમ્પમાં જાહેર થયેલી ખાલી જગ્યાઓ ધ્યાનથી જોવી.
• ઓનલાઈન અરજી કર્યા પછી તેની પ્રિન્ટ/પહોંચ સાચવી રાખવી.
• વાંધા માટે આપવામાં આવેલી સમયમર્યાદાનું પાલન કરવું.

📌 સમગ્ર નોકરી દરમિયાન બદલીના લાભની મર્યાદા

20/07/2024ના મૂળ ઠરાવમાં વિવિધ પ્રકારની બદલીના લાભ માટે સમગ્ર નોકરી દરમિયાન
લાગુ પડતી મર્યાદાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે.

• જિલ્લાફેર બદલીનો લાભ સામાન્ય રીતે સમગ્ર નોકરી દરમિયાન એક વખત.
• આંતરિક અરસપરસ બદલીનો લાભ એક વખત.
• જિલ્લાફેર અરસપરસ માંગણી બદલીનો લાભ એક વખત, પરંતુ અન્ય પ્રકારની જિલ્લાફેર બદલીનો લાભ લીધેલો હોય તો મર્યાદા લાગુ પડે છે.
• વિધવા/વિધુર, દિવ્યાંગતા, દંપતી અને વાલ્મિકી Priority માટે આંતરિક અને જિલ્લાફેર સ્તરે ઠરાવ મુજબ મર્યાદા છે.
• ખાસ તબીબી, રાષ્ટ્રીય/રાજ્ય સુરક્ષા અને અન્ય વિશેષ કેસ માટે પણ ઠરાવમાં અલગ મર્યાદાઓ છે.

🆕 28/03/2025ના સુધારા ઠરાવના મુખ્ય ફેરફારો – એક નજરમાં

❓ FAQ – HTAT મુખ્ય શિક્ષક બદલીના નિયમો

1. HTAT મુખ્ય શિક્ષકની બદલીના મૂળ નિયમો કયા ઠરાવથી જાહેર થયા?

તા. 20/07/2024ના શિક્ષણ વિભાગના ઠરાવથી મુખ્ય શિક્ષકોની બદલી અંગેના નિયમો જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

2. 28/03/2025ના સુધારા ઠરાવની જરૂર શા માટે પડી?

મુખ્યત્વે જિલ્લાફેર બદલી વખતે Seniority, Priority તથા આંતરિક બદલી માટેની સેવાની ગણતરી
જેવી બાબતોમાં મળેલી રજૂઆતોના આધારે નિયમોમાં સુધારો/સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી.

3. જિલ્લાફેર બદલીમાં Seniority કેવી રીતે ગણાશે?

28/03/2025ના સુધારા મુજબ સંબંધિત જિલ્લા/નગર શિક્ષણ સમિતિમાં મુખ્ય શિક્ષક તરીકે
પ્રથમ નિમણૂકની શાળામાં હાજર થવા માટેના હુકમની તારીખને ધ્યાને લેવાની રહેશે.

4. આંતરિક માંગણી બદલી માટે 3 વર્ષની સેવા જરૂરી છે?

હા. સામાન્ય રીતે હાલની શાળામાં ઓછામાં ઓછી 3 વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરેલી હોવી જરૂરી છે.
અગાઉની વિશેષ/વહીવટી બદલીના ચોક્કસ કિસ્સાઓ માટે 2025ના સુધારામાં અલગ સ્પષ્ટતા છે.

5. બદલીમાં વિધવા/વિધુરને Priority મળે છે?

હા. ઠરાવમાં વિધવા/વિધુરને બદલીમાં Priorityની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

6. દિવ્યાંગ મુખ્ય શિક્ષકને Priority મળે છે?

હા. માન્ય દિવ્યાંગતા સંબંધિત આધાર-પુરાવા રજૂ કરવાના રહેશે.

7. દંપતી કેસમાં Priority મળે છે?

હા. ઠરાવમાં સરકારી પ્રાથમિક શાળામાં કામ કરતા દંપતી, સરકારી નોકરી કરતા દંપતી
અને ચોક્કસ શૈક્ષણિક અનુદાનિત સંસ્થાના કર્મચારીના મુખ્ય શિક્ષક પતિ/પત્ની માટે
Priorityની જોગવાઈ છે.

8. કરાર આધારિત નોકરી કરતા પતિ/પત્નીના કિસ્સામાં દંપતી Priority મળે?

28/03/2025ના સુધારા મુજબ જો કરાર આધારિત નિમણૂક હોય અને ભવિષ્યમાં નિયમિત
મહેકમમાં સમાવેશ કરવાની બાબતનો હુકમમાં ઉલ્લેખ ન હોય તો સંબંધિત Priorityનો લાભ
મળવાપાત્ર ન રહે તેવી સ્પષ્ટતા છે.

9. અરસપરસ બદલી કેટલી વખત મળી શકે?

મૂળ ઠરાવમાં આંતરિક અરસપરસ અને જિલ્લાફેર અરસપરસ બદલી માટે સમગ્ર નોકરી દરમિયાન
લાગુ પડતી મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.

10. તબીબી કારણોસર બદલી મળી શકે?

અસાધ્ય રોગ, ગંભીર બીમારી અથવા ગંભીર ઇજાના કારણે કાયમી અશક્તતા જેવા ખાસ કિસ્સામાં
નિયમ મુજબ જરૂરી તબીબી પ્રમાણપત્ર સાથે સરકાર ગુણદોષના આધારે વિચારણા કરી શકે છે.

11. Seniority સમાન હોય તો કોને પ્રથમ લાભ મળશે?

Seniority સમાન હોય ત્યારે સંવર્ગમાં દાખલ થવાની તારીખને ધ્યાને લેવામાં આવે છે.
તે પણ સમાન હોય તો ઠરાવમાં દર્શાવેલ ગુજરાતી વર્ણાનુક્રમ મુજબ નિર્ણય કરવાની જોગવાઈ છે.

12. બદલી અરજીમાં ખોટા દસ્તાવેજો રજૂ કરી શકાય?

નહીં. બનાવટી આધાર-પુરાવા રજૂ કરવાના કિસ્સામાં પોલીસ ફરિયાદ તથા ખાતાકીય/શિસ્ત
વિષયક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

13. બદલીની અરજી અમાન્ય થાય તો વાંધો રજૂ કરી શકાય?

હા. જાહેર કરાયેલ કાર્યક્રમમાં દર્શાવેલી સમયમર્યાદા મુજબ આધાર-પુરાવા સાથે વાંધો
સંબંધિત અધિકારી સમક્ષ રજૂ કરવાની જોગવાઈ છે.

14. ઓનલાઈન બદલીમાં ટેકનિકલ સમસ્યા થાય તો મોડેલી અરજી સ્વીકારાશે?

મૂળ ઠરાવમાં ઈન્ટરનેટની ક્ષતિ અથવા ટેકનિકલ કારણસર સંદેશ મોડો પહોંચ્યો હોવાના
આધારે પુનઃવિચારણા કરવાની રજૂઆત અંગે મર્યાદા દર્શાવવામાં આવી છે. તેથી
અરજીની સમયમર્યાદા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

15. 28/03/2025 પછી 20/07/2024ના બાકીના નિયમો લાગુ પડે છે?

હા. 28/03/2025ના સુધારા ઠરાવમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે સુધારેલ જોગવાઈઓ સિવાય
મૂળ ઠરાવની અન્ય તમામ જોગવાઈઓ યથાવત રહેશે.

📥 મૂળ ઠરાવ અને સુધારા ઠરાવ Download

નોંધ: ઉપરના Download Buttonમાં તમારી મૂળ PDFની લિંક અપડેટ કરી શકાય છે.

📝 ટૂંકું નિષ્કર્ષ

HTAT મુખ્ય શિક્ષકની બદલી માટે માત્ર ખાલી જગ્યા જ નહીં પરંતુ
Seniority, Priority, અગાઉ લીધેલી બદલી, સેવાનો સમયગાળો અને જરૂરી આધાર-પુરાવા
પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

ખાસ કરીને 28 માર્ચ 2025ના સુધારા ઠરાવ પછી જિલ્લાફેર બદલીમાં
Seniorityની ગણતરી અને દંપતી Priority અંગેની જોગવાઈ વધુ સ્પષ્ટ બની છે.
તેથી બદલી માટે અરજી કરતા મુખ્ય શિક્ષકોએ 20/07/2024ના મૂળ ઠરાવ સાથે
28/03/2025નો સુધારા ઠરાવ પણ અવશ્ય ધ્યાનમાં લેવો જોઈએ.

સંકલન : પ્રવિણકુમાર ડાભાણી, મુખ્ય શિક્ષક
શ્રી નાણોટા પ્રાથમિક શાળા, તા. કાંકરેજ જી. બનાસકાંઠા